Ewakuacja jako priorytetowe zadanie ratownicze – część 4

0
445

Każde urządzenie, a przede wszystkim urządzenia przeciwpożarowe, tj. instalacje oświetlenia ewakuacyjnego, które stały się nimi w myśl rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji1, powinny być poddawane okresowej konserwacji w celu eliminacji błędów i nieprawidłowości, jakie mogą powstać podczas eksploatacji. Okresowość takich badań opisuje również przytoczone rozporządzenie, które zostało opisane szerzej w poprzednich częściach artykułów z tej serii. 

W ustępie 3.2 rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji wskazano, że urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice przenośne powinny być poddawane przeglądom technicznym i czynnościom konserwacyjnym zgodnie z zasadami określonymi w Polskich Normach dotyczących urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w dokumentacji techniczno-ruchowej oraz w instrukcjach opracowanych przez producentów. Idąc dalej, ustęp 3.3 zawiera zapis, że powyższe czynności powinny być prowadzone w taki sposób i w takich okresach, jakie są zgodne z instrukcją ustaloną przez producenta, nie rzadziej jednak niż raz w roku.

Biorąc pod uwagę oprawy i systemy oświetlenia ewakuacyjnego, producenci przystosowują swoje urządzenia do zapisów Polskiej Normy PN-EN 50172:2005. Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego. Ma to na celu zagwarantowanie poprawności ich działania podczas eksploatacji.

Ta sama norma została również przytoczona w rozporządzeniu i stała się wykładnią do prowadzonych na obiektach testów. Dokument ten posiada szereg zapisów dotyczących oświetlenia dróg ewakuacyjnych, powierzchni anypanicznych oraz stref wysokiego ryzyka i stanowi dopełnienie wymagań Polskiej Normy PN-EN 1838:2005/2011. Oświetlenie awaryjne.Wskazuje on, że sprzęt do awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego, a konkretnie oprawy (5.5.1) powinny być projektowane i konstruowane w sposób zgodny z normą EN-60598-2-22 (wymóg certyfikacji CNBOP), a w przypadku, gdy są one stosowane w strefach zagrożonych wybuchem, powinny być zgodne z normami dotyczącymi konstrukcji urządzeń w tych strefach oraz z dyrektywą ATEX.

W dalszej części dokument odnosi się bezpośrednio do sposobów serwisowania awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego i związanych z tym czynności. Odwołuje się do nich punkt 6., który wskazuje na potrzebę prowadzenia dziennika uwzględniającego rutynowe sprawozdania, testy, uszkodzenia i zmiany. Zapisy te mogą być prowadzone w formie raportu ręcznego lub otrzymane bezpośrednio z urządzenia w sposób automatyczny. W dobie wszechobecnej komputeryzacji coraz częściej wdraża się systemy kontrolno-wizualizacyjne, które zastępują dzienniki monitorowania układów oświetlenia awaryjnego. Systemy takie, oprócz kontroli i rejestracji zdarzeń wymaganych przez normę, mogą już sprostać wymaganiom w zakresie dostępu do rysunków instalacji, jakie powinny być przechowywane na terenie obiektu. W oprogramowaniu istnieje możliwość oznaczania pojedynczych opraw i podświetlanych znaków ewakuacyjnych oraz elementów systemu (np. czujniki kontroli napięcia), jakie w przypadku systemów baterii centralnej powinny być monitorowane i testowane. Daje to komfort pracy ze względu na możliwość prostej aktualizacji danych przy kolejnych zmianach w instalacji, co nie zawsze jest wykonywane w wersjach papierowych. Bardzo ważne jest, by dziennik raportów był dostępny dla każdej upoważnionej na obszarze obiektu osoby, np. służb utrzymania ruchu czy BHP, a przede wszystkim musi być okazywany podczas kontroli Państwowej Straży Pożarnej.

Minimalne zapisy, jakie należy prowadzić w Dzienniku Raportów dotyczą:
a) daty zamówienia systemu (wskazanie zapisu momentu uruchomienia),
b) daty każdego okresowego sprawdzania i testu,
c) daty i szczegółowych opisów każdego serwisu, testu czy sprawdzania,
d) daty i szczegółowych opisów sytuacji, w których nastąpiło uszkodzenie systemu, oraz informacji na temat prowadzonych prac mających na celu naprawę urządzeń,
e) daty i szczegółów każdej zmiany, jaka nastąpiła w instalacji podczas eksploatacji,
f) opisu charakterystyki pracy urządzeń samotestujących wykorzystywanych w instalacji.

Powyższe informacje powinny być opisywane w dzienniku w sposób zwięzły i zrozumiały, a wydruki z testowania urządzeń automatycznych powinny zawierać i spełniać wymagania zapisu normy. Dodatkowo takie dane jak czynności dotyczące wymiany źródeł światła, akumulatorów czy innych komponentów opraw również powinny znaleźć się w zapisach, co w strefach zagrożenia wybuchem jest bardzo istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa prowadzonych prac. Punkt 7. normy w całości poświęcony jest zapisom dotyczącym serwisu oraz testowania urządzeń i zwraca uwagę na czynności oraz regularne poddawanie pracom konserwacyjnym elementów wchodzących w skład instalacji oświetlenia ewakuacyjnego. Osoba prowadząca prace serwisowe powinna posiadać odpowiednią wiedzę o systemie i oprawach. Niejednokrotnie poświadczeniem uprawnień do wykonania usługi zgodnie z instrukcją producenta jest autoryzacja. Urządzenia samotestujące powinny przeprowadzać testy nie rzadziej niż raz w miesiącu. Powinny być one zapisywane w ich pamięci lub wydrukowane do późniejszej archiwizacji wyników. W innym przypadku należy przeprowadzać testy według punktu 7.2 normy, a wyniki zapisywać ręcznie.

Testy opraw i systemów oświetlenia awaryjnego zostały podzielone na 3 okresy (codzienny, comiesięczny, coroczny) w zależności od czynności wymaganych do ich wykonania oraz rodzajów systemów zasilania opraw.

Test codzienny wymagany jest przy układach zasilania centralnego, a przeprowadzana inspekcja wzrokowa wskaźników ma rozpocząć gotowość systemu do pracy oraz ustalić, czy wskazania nie stanowią podstawy do przeprowadzenia testu. Systemy centralnej baterii posiadają możliwość kontroli poprzez wyświetlacz i wskaźniki świetlne znajdujące się na urządzeniu lub wyniesiony, np. do pomieszczenia dyspozytorni, panel kontrolny. Systemy komputerowe mają możliwość bezpośredniego wystawienia informacji o bieżącym stanie pracy poprzez sterownik główny, a operator podpięty do sieci przemysłowej takiej jak BACNet czy LONWorks może decydować w sposób zdalny o przeprowadzeniu testu.