Ocena stanu maszyny w oparciu o analizę środka smarnego

303

Nie ma wątpliwości co to tego, że analiza środka smarnego może stanowić narzędzie diagnostyczne maszyn również w kontekście prewencyjnego utrzymania ruchu i oceny stopnia zużycia elementów mechanicznych. Jednak o efektywności takiej analizy decyduje przynajmniej kilka czynników.Odpowiednio wykonane analizy z uwzględnieniem ściśle zaplanowanych odstępów czasowych są w stanie zagwarantować szereg danych na temat środka smarnego, a co za tym idzie, zapewnić informacje o maszynie, w której pracuje.

Analizy środka smarnego poprzez interpretację danych o zanieczyszczeniach znajdujących się w pracujących olejach pozwalają diagnozować trwałość i stan oleju oraz stan maszyny wraz wykrywaniem wczesnych faz jej zużycia. Wszystko to można wykorzystać na potrzeby formułowania wniosków oraz zaleceń w ramach prewencyjnego utrzymania ruchu. To z kolei pozwoli przeciwdziałać zjawisku degradacji nie tylko środków smarnych ale i całej infrastruktury przemysłowej.

Analizę olejów bardzo często wykonuje się w stosunku do układów hydrauliki siłowej zarówno stacjonarnych jak i mobilnych. Ponadto diagnozuje się przekładnie mechaniczne, pompy, silniki, napędy, transformatory, układy olejów chłodniczych, a także turbiny – wiatrowe, gazowe, parowe, wodne. Analiza przeprowadzana jest zarówno w stosunku do olejów przepracowanych jak i jeszcze nie eksploatowanych.

Jakie parametry

Podstawą analizy środka smarnego jest właściwy dobór parametrów, które będą poddane ocenie. Nie można zapomnieć o ocenie stopnia zużycia smarowanych elementów poprzez analizę zawartości pierwiastków pochodzących z cząstek zgromadzonych w oleju. Efektywnie wykonana diagnostyka maszyny w oparciu o analizę środka smarnego powinna skupić się również na wskaźniku cząstek AWC. Cząstki zanieczyszczeń z oleju analizuje się mikroskopowo. W efekcie maszyna może być poddana ocenie przy wykorzystaniu rodzaju, podstawowych wielkości oraz ilości cząstek stałych jakie zawiera badana próbka oleju.

Warto przyjrzeć się barwie i ogólnemu wyglądowi oleju. Bardzo często ocenia się środek smarny pod kątem odporności na przebicie elektryczne. Warto poddać ocenie temperaturę zapłonu, klasę czystości oraz ewentualne pozostałości po koksowaniu. Podczas analizy oceniana jest również zawartość wody. Jej obecność może świadczyć o tym, że układ smarny jest nieszczelny. Ponadto ocenia się deemulgowalność będącą zdolnością do wydzielania wody. Nie mniej ważna jest również skłonność oleju do pienienia.

Ocenia się liczbę zasadową i kwasową, a także zdolność środka smarnego do wydzielania powietrza. Kluczową rolę odgrywa wskaźnik lepkości, lepkość kinematyczna, najczęściej w temperaturze 40°C i 100°C, oraz zanieczyszczenia stałe, które nie rozpuszczają się w oleju.

Ustalając czaso okresy dla analiz olejowych trzeba uwzględnić przynajmniej kilka czynników. Mowa tutaj przede wszystkim o rodzaju oleju, przy czym najlepiej stosować się do zaleceń producenta lub firm specjalizujących się w analizach olejowych. Istotną rolę odgrywają charakterystyki środka smarnego.

Metody analizy

Często stosowaną metodą analizy jest ocena pozostałego okresu użytkowania (RemainingUseful Life Evaluation Routine – RULER). Dzięki niej określa się ilość antyutleniaczy. Niejednokrotnie wykorzystuje się kolorymetrię sączka membranowego (MembranePatchColorimetry – MPC). To właśnie dzięki niej można wykryć nierozpuszczalne osady wykorzystując do tego analizę widmową.  Jako narzędzie analizy dużym uznaniem cieszy się metoda woltametryczna. Niejednokrotnie wykorzystuje się do tego pomiar rozkładu wielkości zanieczyszczeń.

Warto wspomnieć o pomiarze zawartości produktów pochodzenia ferromagnetycznego jakie powstają w skutek zużycia mechanicznego. Mowa tutaj o niklu i żelazie zawartych w środku smarnym. W tym przypadku niejednokrotnie bazuje się na pomiarze zniekształcenia pola magnetycznego poprzez specjalną aparaturę.

Pobór próbki

Ważne jest aby próbka była pobrana właściwie. Stąd też miejsce pobrania próbek musi być reprezentatywne w odniesieniu do całego układu smarowania. Nie może to być miejsce gdzie gromadzą się osady – np. dno zbiornika na środek smarny. Próbkę pobiera się przed filtrem najlepiej wtedy gdy maszyna pracuje lub możliwie najszybciej po jej zatrzymaniu. Pamiętać należy aby w pierwszej kolejności spłynęły ewentualne zanieczyszczenia.

Podsumowanie

Spektrum zastosowania analizy środka smarnego jako narzędzia diagnostycznego jest bardzo szerokie. Stąd też wyniki analizy oleju pozwalają chociażby ocenić stopień zużycia, ewentualne uszkodzenie lub nieprawidłową regulację łożysk wraz z ich elementami mocującymi. Warto również wspomnieć o możliwości analizy pracy łożysk poprzecznych. Analiza środka smarnego pozwala wykryć tarcia w przekładni lub ich niewłaściwą pracę. Analiza środka smarnego to dobre narzędzie diagnostyczne silników spalinowych.

Na rynku działa wiele firm, które specjalizują się w analizach olejowych. Po przeprowadzonych badaniach powstaje szczegółowy raport wraz z interpretacją wyników.

Źrodło: Redakcja Portal Przemysłowy.pl
Zdjęcia: Pixabay