Strefowa detekcja gazów – bezpieczny monitoring terenu i przestrzeni zamkniętej

395

W sytuacjach gdy istnieje potrzeba zabezpieczenia terenu prac podczas remontów, likwidacji awarii przemysłowych i w akcjach ratowniczych swoje zastosowanie znajduje strefowy system detekcji gazów. Wykorzystanie monitoringu obszaru prac wspiera nie tylko bezpieczeństwo pracowników lub ratowników na zagrożonym terenie alarmując o przekroczeniu stężeń niebezpiecznych, ale także pozwala skutecznie oceniać zagrożenie w danej lokalizacji poprzez monitoring terenu wokół zagrożonego miejsca w trybie ciągłym.

Czym jest strefowa detekcja gazów?

Niebezpieczeństwo ze strony gazów lub oparów zazwyczaj obejmuje pewien obszar, który z jakiegoś powodu powinien być objęty tymczasową obserwacją. Może to być rejon, w którym mają zostać przeprowadzone prace remontowe mogące skutkować uwolnieniem gazów lub może to być miejsce awarii gdzie gazy już są obecne lub mogą się dopiero pojawić.

Pracownicy lub ratownicy wykonujący swoje zadania na takim terenie używają najczęściej osobistych mierników gazów. Mierniki te, przypięte zwykle do odzieży lub osprzętu, informują o stanie zagrożenia w sytuacji, gdy użytkownik znajdzie się już w strefie zagrożenia i tym samym jest już narażony. Niestety powiadamiają one jedynie ich użytkownika i najbliższe otoczenie za pomocą sygnału dźwiękowego, wibracyjnego i optycznego, a dopiero on sam musi informować nadzorującego o sytuacji. W krytycznych momentach występujące okoliczności sprawią, że nie będzie on miał czasu i możliwości by ostrzec swoich współpracowników o zagrożeniu, zwłaszcza gdy sam będzie zagrożony lub ulegnie wypadkowi (na skutek kontaktu z gazami lub z innych przyczyn).

Urządzenia osobiste mogą być niewystarczające także dlatego, że alarmy przez nie wywołane nie są przekazywane do innych osób w rejonie ani do nadzorcy/dowódcy akcji, oraz co oczywiste nie ma żadnej informacji o zagrożeniu w częściach strefy, w których aktualnie nikt nie przebywa.

W takich obszarach wykorzystuje się tymczasowo (od kilku godzin do nawet kilku miesięcy) ustawiane bezprzewodowe mierniki stacjonarne (tzw. strefowe detektory gazów), zdalnie komunikujące się z operatorem i osobami znajdującymi się w pobliżu. Tego typu terenowe detektory alarmują użytkowników znajdujących się w pobliżu poprzez sygnały dźwiękowe oraz świetlne, a także wysyłają informacje na ich urządzenia osobiste. Dodatkowo bieżące pomiary i alarmy przesyłane są do operatora lub dowódcy akcji ratowniczej umożliwiając mu podejmowanie decyzji co do dalszych działań.

Zastosowanie systemów detekcji strefowej

System detekcji strefowej znajduje zastosowanie w akcjach ratowniczych, awariach przemysłowych, zabezpieczaniu terenu prac czy remontów. Może być stosowany na otwartej przestrzeni jak również wewnątrz obiektów,  np. w rzadko odwiedzanych pomieszczeniach, takich jak poddasza, piwnice, magazyny czy pomieszczenia technologiczne. Ma to szczególnie duże znaczenie w przypadku dużych pomieszczeń o jednym wyjściu, gdzie osobisty detektor pracownika może zadziałać zbyt późno, a ulatniający się gaz odetnie mu drogę ewakuacji.

Obecnie na rynku dostępnych jest kilka systemów detekcji strefowej o różnych możliwościach. Wśród oferowanych rozwiązań warto szczególnie zwrócić uwagę na system detekcji strefowej pracujący w tzw. trybie blackline. Kluczową cechą takiego systemu jest jego łatwa implementacja w terenie dzięki wykorzystaniu technologii GPS do lokalizacji detektorów i sieci GSM lub satelitarnej do komunikacji z detektorami. W odróżnieniu od starszych systemów wykorzystujących komunikację radiową lub WiFi nie wymaga to budowania infrastruktury, czasochłonnej konfiguracji, rozstawiania detektorów tak aby się „widziały” czy specjalnego oprogramowania, co w pracy terenowej ma ogromne znaczenie. Szybkie rozstawianie detektorów strefowych w trybie blackline i ich natychmiastowa lokalizacja w systemie ma szczególne znaczenie w sytuacjach awaryjnych i akcjach ratowniczych.

Nie bez znaczenia jest fakt, że urządzenia osobiste pracowników/ratowników pracujące w trybie blackline  także mogą być włączane w system lokalizacji i monitorowania dzięki czemu można objąć nadzorem nie tylko stacjonarne detektory strefowe ustawione na zagrożonym obszarze, ale też poszczególne osoby poruszające się w okolicy lub po zakładzie. Do obsługi systemu przez operatora/nadzorującego wystarczy dostęp do Internetu. Proces obserwacji urządzeń stacjonarnych oraz detektorów osobistych, a także analizy przesłanych danych dostępny jest wprost z poziomu przeglądarki internetowej bez czasochłonnych wdrożeń lub instalacji specjalistycznego oprogramowania.

Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że najnowsze mierniki strefowe jak np. G7 Exo mogą pracować nawet przez 100 dni bez ładowania baterii.  Istnieje także możliwość wyposażenia urządzenia w zasilający panel solarny, umożliwiający ładowanie baterii i praktycznie nieograniczony czas pracy.

Funkcjonalność systemu detekcji strefowej

Kluczową cechą detekcji strefowej jest możliwość szybkiej instalacji w terenie i łatwej konfiguracji. Starsze systemy komunikowały się radiowo, przez co rozlokowanie w terenie i sprzężenie urządzeń w sieć zajmowało dużo cennego czasu i nie było prostą czynnością. Utrudnieniem było też żmudne zbieranie danych i ich analiza przez co często to narzędzie nie było efektywne lub było dostępne zbyt późno w stosunku do potrzeb.

W systemie pracującym w trybie blackline, aby utworzyć strefę obserwacji, wystarczy ustawić urządzenia w wybranych punktach i włączyć bez konieczności konfiguracji. Urządzenia same zalogują się do systemu i pokażą swoją pozycję dzięki lokalizacji GPS i komunikacji GSM lub satelitarnej. Urządzenia umieszczone w obserwowanej strefie nie muszą się wzajemnie „widzieć” i określać swojego położenia względem siebie, co było niezbędne w przypadku połączeń radiowych lub bluetooth. Detektor typu blackline przesyła dane bezpośrednio do portalu internetowego poprzez sieć GSM lub satelitarną. Osoba nadzorująca prace lub dowódca akcji ratowniczej, nazywana operatorem, ma bieżący podgląd danych, alarmów, lokalizacji detektorów strefowych G7 Exo oraz użytkowników korzystających z detektorów wielogazowych  G7c i wszelkie inne potrzebne informacje.

W przypadku odebrania alarmu operator może podjąć niezbędne, ustalone wcześniej procedurami czynności. Procedury te są także widoczne w systemie co umożliwia pracę bez specjalnych szkoleń nawet niedoświadczonym osobom. Operator systemu może np. zarządzić natychmiastową ewakuację, wysłać pomoc czy zlecić inne działania mające na celu zabezpieczenie zagrożonego terenu. Dysponuje szeregiem funkcji kontaktu w systemie typu blackline, takimi jak połączenia głosowe (może zadzwonić na osobiste detektory wielogazowe użytkowników), czy alarmowe wiadomości tekstowe (może np. wysłać wiadomość do wszystkich użytkowników o ewakuacji do ustalonego punktu zbornego).

Co ważne strefowy detektor stacjonarny typu G7 Exo może nawet przekazywać alarmy automatycznie do użytkowników posiadających osobiste urządzenia bezpieczeństwa G7c. Dzięki temu, niezależnie od reakcji operatora, użytkownicy są informowani bezpośrednio i natychmiast o bieżącej sytuacji. Portal operatora umożliwia rejestrację alarmów, danych, a nawet rozmów, co ma istotne znaczenie przy postępowaniu dowodowym w razie wypadku, a także przy późniejszej analizie sprawności przeprowadzonej akcji. Dane pomiarowe są archiwizowane i mogą być wykorzystywane w późniejszym czasie w formie automatycznych raportów, statystyk i lokalizacji punktów niebezpiecznych, z których korzystają służby BHP.

Operatorzy systemu, zależnie od nadanych im uprawnień, mają możliwość zdalnej konfiguracji urządzeń znajdujących się w terenie. Detektor strefowy, podobnie jak urządzenia osobiste w systemie typu blackline, pokazują swoją lokalizację w portalu z użyciem map Google dzięki wykorzystaniu technologii GPS (na zewnątrz budynków) i technologii GSM/BEACON (wewnątrz budynków).

Pomiar gazów w detektorze strefowym

Detektor strefowy może mierzyć od 1 do 4, a nawet 5 gazów jednocześnie. Bezproblemowa instalacja kartridży (wkładów) z sensorami gazów pozwala na łatwą i szybką konfigurację urządzenia w zależności od potrzeb. Użytkownik może być wyposażony kartridże z różnymi konfiguracjami sensorów z dostępnej palety gazów. Daje to, w przeciwieństwie do klasycznych rozwiązań, niespotykaną dotychczas swobodę w dokonywaniu pomiarów różnych gazów na jednym urządzeniu i brak konieczności kosztownych wizyt w serwisie.

Urządzenie umożliwia standardowe pomiary dyfuzyjne lub za pomocą czterokanałowej pompki zasysającej, co można wykorzystać np. do pomiarów w strefie zamkniętej, takiej jak kanały, silosy czy zbiorniki. Co ważne, pomiary za pomocą pompki pozwalają zebrać dane bez wchodzenia do zagrożonych przestrzeni.

Na obszernej liście gazów, których stężenie może być mierzone za pomocą przykładowych detektorów: strefowego G7 Exo oraz osobistego G7c  znajdują się między innymi ozon (O3), amoniak (NH3), tlenek węgla (CO w tym sensor tlenku węgla niereagujący na wodór (CO-H), ditlenek węgla (CO2), chlor (Cl2), siarkowodór (H2S), cyjanowodór (HCN), wodór (H2), LEL IR (gazy wybuchowe z użyciem sensora podczerwieni), LEL P (gazy wybuchowe z użyciem sensora katalitycznego), tlen (O2), ditlenek siarki (SO2), lotne związki organiczne (VOC z użyciem sensora PID), oraz najnowsze rozwiązanie pomiaru węglowodorów sensorem MPS (rozróżniającym grupy gazów i podającym pomiar rzeczywisty węglowodorów TrueLEL), które opisywaliśmy TUTAJ: 

Co ważne urządzenie informuje o alarmach ekspozycyjnych dla gazów toksycznych TWA (odpowiednik polskiego NDS – najwyższe dopuszczalne stężenie), STEL (odpowiednik polskiego NDSCh – najwyższe dopuszczalne stężenie chwilowe) czy o przekroczeniu zakresu pomiarowego.

Funkcje dodatkowe urządzeń

Detektor strefowy , oprócz opisanej podstawowej funkcji jaką jest detekcja gazu i informowanie o wyniku pomiarów otoczenia i operatora, posiada kilka dodatkowych funkcji służących bezpieczeństwu pracowników. Wśród nich można wymienić możliwość nawiązywania połączeń głosowych z operatorem, a także z innymi użytkownikami detektorów w trybie blackline za pomocą opcjonalnej funkcji komunikacji PTT (Push-to-Talk), działającej jak dwukierunkowe radio (walkie-talkie). Możliwość komunikacji za pomocą przesyłania zaprogramowanych w systemie komunikatów tekstowych. Zatrzask SOS, który pozwala na natychmiastowe przesłanie wezwania pomocy. Dzięki dokładnej lokalizacji urządzenia na Google Maps, operator jest w stanie szybko zareagować wysyłając we wskazane miejsce ekipę ratunkową. Ponadto detektory strefowe z komunikacją GSM lub satelitarną posiadają funkcję automatycznej i zdalnej aktualizacji oprogramowania, dzięki czemu nie ma potrzeby deinstalacji urządzenia z ustalonej lokalizacji na czas realizacji tego zadania.

System detekcji strefowej pracujący w trybie blackline jest doskonałym rozwiązaniem dla firm i służb ratowniczych, które potrzebują doraźnie lub stale monitorować poziom gazów w strefach zagrożonych. Dzięki łatwej instalacji w terenie, bezproblemowej obsłudze i konfiguracji, łatwości zbierania i analizowania danych, a przede wszystkim dzięki wykorzystaniu lokalizacji GPS i komunikacji GSM lub satelitarnej, system ten jest obecnie jednym z najnowocześniejszych i najbardziej zaawansowanych technologicznie rozwiązań na świecie.

Źródło: http://www.systemblackline.pl