Gospodarka 4.0 wymyka się dotychczasowym definicjom i miernikom cz.2/2

242

Artykuł jest fragmentem książki pt. „Gospodarka cyfrowa. Jak nowe technologie zmieniają świat”. Wcześniej publikowaliśmy odcinki poświęcone zasadom działania gospodarki 4.0 oraz znaczeniu danych w przemyśle i szerzej w biznesie.
Platforma Przemysłu Przyszłości

W stronę cyfrowej gospodarki

Obecnie datafikacja i usieciowienie z rosnącą siłą uwidoczniają się nie tylko w tzw. sektorze cyfrowym, ale obejmują również usługowy i produkcyjny. Stawiamy hipotezę, że najpóźniej za kilka lat wszystkie gospodarki wysoko rozwinięte będą w istocie gospodarkami cyfrowymi. Nie jesteśmy w tym przekonaniu odosobnione. W raporcie OECD z 2013 r. można znaleźć stwierdzenie, że gospodarka cyfrowa w coraz większym stopniu pokrywa się z tradycyjną, co prowadzi do zatarcia różnic między nimi. Także Parlament Europejski w 2015 r. podkreślił, że gospodarka cyfrowa jest już silnie spleciona z tą materialną/offline i trudno ją wyodrębnić. Wiele usług, produkcji przemysłowej i podstawowej opiera się na ICT. W efekcie gospodarka cyfrowa staje się po prostu gospodarką jako taką. Chociaż pod wieloma względami pozostaje ona bytem potencjalnym, czymś w rodzaju ekonomicznego kota Schrödingera, szybko nabiera materialności w wyniku lawinowego rozwoju technologii i jej przyjmowania przez jednostki oraz w procesie transformacji cyfrowej firm, organizacji i instytucji publicznych. Jak wspomniałyśmy, technologiczne uwarunkowanie elektronicznej gospodarki odzwierciedla większość dotychczas wypracowanych definicji tego nowego modelu ekonomicznego, stąd wymiennie używamy pojęć gospodarki cyfrowej i gospodarki 4.0 (a dla wcześniejszego etapu gospodarki 3.0).

Podsumowanie

Gospodarka 3.0: komputeryzacja, automatyzacja i internetyzacja

Gospodarkę 3.0 cechuje postępująca informatyzacja firm, organizacji i instytucji publicznych. Komputery dostarczają potencjału analitycznego służącego efektywnej analizie danych. W latach 70. przyspiesza automatyzacja produkcji. Od połowy lat 90. upowszechnienie internetu zwiększa możliwości komunikacyjne między ludźmi, co skutkuje wzrostem usieciowienia. Pojawiają się produkty cyfrowe (towary i usługi) wraz z nowym kanałem sprzedaży za pośrednictwem internetu (e-commerce). Przez internet z obywatelami zaczynają komunikować się też instytucje publiczne: pojawiają się usługi publiczne dostępne online i rozwija koncepcja e-rządu. Informatyzacja i internetyzacja przyspieszają dematerializację pracy: ludzie częściej pracują umysłowo, a nie fizycznie. Jednak praca umysłowa również zaczyna ulegać automatyzacji. Internet tworzy nowe możliwości komunikacji, co sprzyja powstawaniu długich łańcuchów dostaw przekraczających granice państw, i zmienia formy organizacji międzynarodowej współpracy gospodarczej.

(graf. Lech Mazurczyk na podst. „Gospodarka cyfrowa…”)

Gospodarka 4.0: datafikacja, usieciowienie, autonomizacja i personalizacja

Gospodarkę 4.0, której bazą jest rozwój technologii cyfrowych i ich szerokie zastosowanie, cechuje usieciowienie uczestników życia społecznego i gospodarczego oraz datafikacja, czyli integracja danych pobieranych z tych sieci.

Datafikacja polega na czerpaniu wartości (ekonomicznej, społecznej i politycznej) z danych wytwarzanych masowo przez sieci, czyli z rozproszonych węzłów, których uczestnikami są ludzie, organizacje, systemy i urządzenia. Integracja tych danych i rozwój technologii typu AI pozwala autonomizować procesy (czyli ograniczać lub wykluczać udział człowieka w ich przebiegu), planować i zarządzać w oparciu o dane. Przede wszystkim pozwala dostosowywać produkty (czyli towary i usługi), zarówno te dostarczane przez firmy, jak i instytucje publiczne, do potrzeb i oczekiwań konsumenta (czyli wprowadzać personalizację).

Usieciowienie rośnie dzięki dalszemu upowszechnianiu się internetu oraz wzrostowi znaczenia nowego modelu biznesowego platform, tworzących wirtualne rynki wielostronne.

Intensyfikacja i rozszerzanie procesów cyfryzacji na kolejne obszary życia gospodarczego, społecznego i politycznego prowadzi do transformacji cyfrowej. Powoduje to powstawanie nowego modelu funkcjonowania rynków, przedsiębiorstw, gospodarstw domowych i sektora publicznego. Zmieniają się procesy produkcji i konsumpcji, charakter pracy i formy zatrudnienia, modele biznesowe firm i sposób funkcjonowania instytucji publicznych, a w efekcie gospodarki globalnej. Pojawiają się zupełnie nowe wyzwania zarówno dla decydentów politycznych, jak i biznesu. Są to kwestie związane z dostępem do danych, wykorzystaniem innowacji, edukacją, bezpieczeństwem, prywatnością, transparentnością czy konkurencyjnością.

Autorzy:
dr hab. Katarzyna Śledziewska – Wydział Nauk Ekonomicznych UW, prowadzi eksperymentalny program badawczy DELab UW, który skupia się na gospodarce i społeczeństwie cyfrowym
dr hab. Renata Włoch – Wydział Socjologii i DELab UW, jest autorką ekspertyz i raportów dla biznesu oraz instytucji publicznych

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Wprowadź swój komentarz!
Wprowadź swoje imię