W obliczu globalnej rywalizacji o dostęp do metali ziem rzadkich – kluczowych dla rozwoju nowoczesnych technologii – w Polsce również prowadzone są ambitne projekty badawcze i biznesowe, które mają na celu tworzenie suwerenności surowcowej państwa.

Grupa Azoty we współpracy ze spółką Mkango Polska (spółką zależną kanadyjskiego Mkango Resources) prowadzi prace nad rozpoczęciem budowy rafinerii metali ziem rzadkich w Puławach. Komisja Europejska uznała ten projekt za jeden z 47 projektów strategicznych, które pozwolą na zwiększenie strategicznych zdolności UE w obszarze surowcowym. Projekt Grupy Azoty ma szansę zredukować zależność Europy od surowców z Azji oraz wzmocnić konkurencyjność polskiego sektora chemicznego i technologicznego.

Czołowe krajowe ośrodki badawcze – Instytut Technologii Paliw i Energii (ITPE), Główny Instytut Górnictwa – Państwowy Instytut Badawczy (GIG-PIB) oraz Łukasiewicz – Instytut Metali Nieżelaznych – realizują wspólny projekt Waste2CRM, którego celem jest określenie potencjału i opracowanie metod odzyskiwania materiałów krytycznych i pierwiastków ziem rzadkich z odpadów górniczych.

Natomiast zespół badawczy z lubelskiego Uniwersytetu Marii Curie Skłodowskiej opracował nową metodę pozyskiwania metali ziem rzadkich z baterii niklowo-wodorkowych (tzw. paluszków). Polscy naukowcy wykorzystali w procesie biodegradowalne odczynniki, które zastąpiły dotychczas używane toksyczne kwasy i rozpuszczalniki. Zastosowanie nowych związków chemicznych zminimalizuje wpływ procesu recyklingu na środowisko i pozwoli na ustanowienie nowych standardów.

Rozwój innowacji coraz wyraźniej wpływa na naszą codzienność. Zjawiska przedstawione w najnowszym raporcie PARP pokazują, że wyścig technologiczny nie toczy się już wyłącznie w laboratoriach i centrach badawczych – jego skutki widać na ulicach miast, w przemysłowej logistyce, medycynie, usługach publicznych i politykach klimatycznych. Przełomy technologiczne stają się realnym czynnikiem wpływającym na decyzje firm, strategie rozwoju administracji publicznej i kierunki krajowych inwestycji. Cyfrowa transformacja przestaje być procesem dostępnym wyłącznie dla najbardziej zaawansowanych ośrodków – staje się doświadczeniem zbiorowym: miast, państw i całych regionów, które równolegle wkraczają w epokę danych, automatyzacji i sztucznej inteligencji.

Na znaczeniu zyskuje także kontekst geopolityczny: innowacje coraz częściej są nie tylko narzędziem rozwoju technologicznego, lecz także środkiem walki o strategiczne przewagi – suwerenność surowcową, autonomię cyfrową czy odporność infrastrukturalną. Państwa konkurują o udziały w globalnym rynku innowacji oraz budują wokół nich nową sieć wpływów i partnerstw międzynarodowych. W nadchodzących latach to właśnie zdolność do integrowania przełomowych rozwiązań z lokalnymi i narodowymi celami – w dziedzinie zdrowia, energii, edukacji czy bezpieczeństwa – może zadecydować o miejscu danego kraju na globalnej mapie znaczenia technologicznego i ekonomicznego.

Źródło: PARP