Listwa zębata to ważny element wielu układów mechanicznych stosowanych np. w obróbce metali. Umożliwia bezpośrednią konwersję ruchu obrotowego – generowanego przez silnik lub pochodzącego z przekładni – na ruch liniowy. W połączeniu z odpowiednio dobranym kołem zębatym o tym samym module, zapewnia wysoką precyzję i efektywność przeniesienia napędu, dzięki czemu sprawdza się nawet w najbardziej wymagających zastosowaniach. Jak jednak działają oparte o listwy zębate przekładnie? Kiedy ich zastosowanie jest szczególnie wskazane? Na co należy zwrócić uwagę przy wyborze konkretnego rozwiązania? Na te pytania odpowiadamy poniżej.

Zasada działania listwy zębatej i koła zębatego

Listwa zębata działa jak „koło o nieskończonej średnicy”, przekształcając ruch obrotowy koła zębatego w ruch posuwisty listwy. W punkcie styku prędkość liniowa listwy odpowiada prędkości kątowej koła pomnożonej przez promień, co pozwala na prosty transfer ruchu bez strat energii. Dla sprawności działania całej przekładni listwowej największe znaczenie ma to, by moduł listwy był identyczny z modułem koła. W przeciwnym razie może dojść do obniżenia precyzji układu lub zwiększenia poziomu hałasu. Skutkiem nieodpowiedniego doboru koła do listwy może być też przyspieszone zużywanie elementów.

Parametry techniczne – na co zwrócić uwagę przy doborze

Przy doborze listwy zębatej, poza modułem, warto uwzględnić również inne parametry. Duże znaczenie mają wymiary poprzeczne. W połączeniu z modułem, mają one duży wpływ na nośność i sztywność przekładni. Nie należy pomijać również długości listwy, która powinna być dopasowana do specyfiki danego układu. Standardowo listwy dostępne są w wersjach o długości od 500 do 3000 mm. Istnieje ponadto możliwość docięcia listwy.

Jeśli priorytetowe znaczenie ma precyzja, konieczne będzie też sprawdzenie klasy dokładności. Minimalną wartością będzie 8, chociaż zalecany jest wybór listwy o klasie dokładności 9. W aplikacjach pracujących pod dużymi obciążeniami warto ponadto stosować listwy z zębami hartowanymi, cechującymi się zwiększoną odpornością na zużycie.

Listwy zębate – zastosowania w przemyśle

Przekładnie oparte o listwę zębatą znajdują zastosowanie przede wszystkim tam, gdzie konieczna jest wysoka precyzja i pełna niezawodność. Powszechnie używane są np. w obrabiarkach, w których umożliwiają dokładne sterowanie posuwem narzędzi w wiertarkach stołowych i tokarce. Są też ważnym elementem w automatyce jako przesuwy umożliwiające płynną i cichą pracę bram. Mówiąc o zastosowaniach listew zębatych, nie można też zapominać o liniach produkcyjnych, w których odpowiadają m.in za sterowanie stołami roboczymi.

Jak dobrać listwę do konkretnego układu napędowego?

Dobór listwy zębatej do konkretnej aplikacji wymaga przede wszystkim weryfikacji kompatybilności z kołem zębatym mającym stanowić drugą część przekładni – z uwzględnieniem liczby zębów i modułu zęba. Duże znaczenie ma również materiał, z którego wykonana jest listwa zębata i koło. W standardowych, mniej wymagających aplikacjach wystarczające będą elementy ze stali C45. Jeśli jednak przewidywany jest kontakt przekładni z wilgocią lub substancjami o agresywnym działaniu, konieczne okaże się użycie elementów wykonanych ze stali INOX.

Listwy zębate to efektywne i precyzyjne rozwiązanie. Ich zastosowanie szczególnie uzasadnione jest w układach przeniesienia napędu wymagających konwersji ruchu obrotowego na liniowy. Zróżnicowanie poszczególnych wariantów listew i kół zębatych umożliwia dobór komponentów do specyficznych technologii przemysłowych – zarówno pod względem dokładności wykonania, jak i trwałości, parametrów technicznych czy odporność na wilgoć i kwasy. Dzięki temu konstruktorzy mogą stworzyć przekładnie idealnie dostosowane do konkretnych warunków, zyskując pewność co ich niezawodności i efektywności w przenoszeniu napędu.

Atlantis Power Transmission Sp. z o. o.
ul. Bartka Lasoty 13
47-400 Racibórz

(+48) 32 417 02 68
(+48) 883 671 734

Strona: www.atlantis-pt.pl