Czy wiesz, co dzieje się z Twoim produktem, kiedy opuszcza halę produkcyjną? Czy potrafisz odpowiedzieć klientowi, z jakich materiałów, od jakiego dostawcy i na jakich maszynach ten produkt powstał? Już niedługo nie będzie to tylko dobre pytanie – to będzie wymóg prawny.

Unia Europejska, w ramach strategii Europejskiego Zielonego Ładu i gospodarki o obiegu zamkniętym, wprowadza nowe regulacje dotyczące cyfrowego paszportu produktu (Digital Product Passport, DPP). To cyfrowy zestaw danych, który towarzyszy produktowi przez cały jego cykl życia i ma na celu poprawę śledzenia surowców, składu, pochodzenia i możliwości recyklingu produktu. Dla producentów oznacza to rewolucję nie tylko formalną, ale i operacyjną.

Nowe obowiązki, które zmienią produkcję

Cyfrowy Paszport Produktu stanie się obowiązkowy dla wielu grup produktów. W pierwszej fazie będą to producenci urządzeń elektronicznych i baterii, produktów technologii informacyjno-komunikacyjnych, odzieży, obuwia i tekstyliów, mebli (w tym materacy), opon, detergentów, smarów, farb, aluminium, żelaza i stali. Docelowo regulacje mają objąć wszelkie towary fizyczne wprowadzane do obrotu lub oddawane do użytku (w tym ich części składowe i produkty pośrednie). Przepisy nie będą miały zastosowania do żywności, pasz, produktów leczniczych i weterynaryjnych, produktów pochodzenia ludzkiego, żywych roślin, zwierząt i mikroorganizmów i produktów od nich pochodnych oraz pojazdów, oczywiście z zastrzeżeniem, że te grupy produktów regulowane są już innymi przepisami i wobec nich obowiązują sektorowe wymogi aktów ustawodawczych.

Zgodnie z rozporządzeniem w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (Ecodesign for Sustainable Products Regulation, ESPR), producent będzie zobowiązany do zbierania i udostępniania szczegółowych danych na temat swoich wyrobów. [1]

Do jego obowiązków należeć będzie m.in. dokumentowanie pochodzenia materiałów użytych do produkcji, a także udostępnianie informacji o śladzie węglowym, zużyciu energii, obecności substancji niebezpiecznych oraz etapach produkcji. Producent będzie musiał również wskazać możliwości naprawy lub ponownego wykorzystania produktu oraz zapewnić ciągłość śledzenia go w całym łańcuchu wartości.

Traceability jako fundament DPP

Wiele firm zastanawia się, skąd wziąć te wszystkie dane i jak je zintegrować. Kluczowym narzędziem okazuje się traceability, czyli zdolność do śledzenia pochodzenia i wykorzystania materiałów i surowców, a także przepływu materiałów, komponentów i parametrów operacji produkcyjnych.

Nowoczesne systemy IT klasy MES z funkcjonalnością traceability pozwalają rejestrować wszystkie kluczowe informacje związane z procesem produkcyjnym. Przede wszystkim umożliwiają przypisanie w czasie rzeczywistym każdej partii surowca do konkretnej partii produktu, co pozwala na pełną identyfikowalność materiałów wykorzystanych do danego wyrobu lub partii. Systemy te umożliwiają również określenie, kto obsługiwał daną maszynę i kiedy to miało miejsce, a także jakie parametry procesowe były zastosowane podczas realizacji zlecenia.

Rejestrowane są również dane dotyczące liczby wyprodukowanych sztuk w danej partii, wielkości braków i odpadów. Wszystkie te informacje mogą być powiązane z numerem partii lub numerem seryjnym produktu, a następnie udostępniane w formacie zgodnym z wymaganiami regulacyjnymi dla Cyfrowego Paszportu Produktu (DPP). Dzięki temu traceability nie staje się dodatkowym obowiązkiem, lecz naturalnym wynikiem dobrze ułożonego procesu operacyjnego.

Wpływ na organizację i przewagę konkurencyjną

Choć regulacje unijne są obowiązkiem prawnym, Cyfrowy Paszport Produktu to również szansa. Firmy, które już dziś inwestują w traceability, łatwiej dostosują się do nowych wymogów, skrócą czas odpowiedzi na zapytania klientów, poprawią jakość dokumentacji i zbudują wiarygodność na rynku. Natomiast z  chwilą wejścia przepisów w życie, firmy te będą już przygotowane do stosowania stabilnych rozwiązań procesowych w przeciwieństwie do tych, które dopiero zaczną gorączkowo poszukiwać narzędzi, pozwalających na dostosowanie się do nowych warunków.