W 2025 roku Uniwersytet Stanforda – we współpracy z Hoover Institution – opublikował pierwszy w historii The Stanford Emerging Technology Review (SETR). To kompleksowy raport, którego celem jest dostarczenie decydentom, naukowcom i liderom branżowym przeglądu dziesięciu kluczowych obszarów technologicznych o największym znaczeniu dla rozwoju gospodarczego, społecznego i bezpieczeństwa narodowego.

Raport powstał w odpowiedzi na coraz bardziej złożone wyzwania geopolityczne i technologiczne. Jego autorzy podkreślają, że przewaga technologiczna nie jest dana raz na zawsze, a jej utrzymanie wymaga świadomych decyzji, długofalowej polityki i ścisłej współpracy między środowiskiem akademickim, rządem oraz sektorem prywatnym. Stanford, jako instytucja od dekad osadzona w sercu Doliny Krzemowej, posiada unikalną pozycję do obserwowania i kształtowania globalnych trendów technologicznych. Na liście dziesięciu obszarów uznanych za kluczowe dla przyszłości rozwoju technologicznego znalazły się:

• sztuczna inteligencja,
• biotechnologia i biologia syntetyczna,
• kryptografia,
• lasery,
• materiałoznawstwo,
• neuronauka,
• robotyka,
• półprzewodniki,
• technologie kosmiczne,
• zrównoważona energia.

Każdy z tych tematów został opracowany przez zespół ekspertów, z uwzględnieniem zarówno potencjału rozwojowego, jak i zagrożeń, jakie mogą się z nimi wiązać.

Sztuczna inteligencja pozostaje najbardziej dynamicznie rozwijającym się obszarem. W centrum uwagi są modele bazowe (tzw. foundation models), takie jak duże modele językowe, które mogą zrewolucjonizować edukację, medycynę czy zarządzanie. Autorzy raportu wskazują także na istotne zagrożenia: brak wyjaśnialności decyzji algorytmów, potencjalne uprzedzenia w danych, a także ryzyko dezinformacji i nadużyć – w tym ataków z wykorzystaniem deepfake’ów. W związku z tym ważną rolę odgrywa dyskusja o regulacjach – tych formalnych, jak i opartych na mechanizmach samoregulacji środowisk technologicznych.

Biotechnologia i biologia syntetyczna to drugi kluczowy obszar przedstawiony w raporcie. Technologie edycji genów, produkcji białek czy bioprocesów mają nie tylko potencjał transformacyjny dla służby zdrowia, ale również przemysłu, rolnictwa i środowiska. Branża ta odpowiada już za około 5% PKB USA i ma ogromne możliwości wzrostu. Jednocześnie rośnie znaczenie kwestii etycznych, dostępności oraz konieczności wprowadzania międzynarodowych standardów.

Na liście znalazła się również kryptografia, która stanowi fundament bezpieczeństwa i zaufania w środowisku cyfrowym – od ochrony komunikacji po integralność systemów finansowych i tożsamości cyfrowych. Obecnie szczególna uwaga skupia się na rozwoju technik postkwantowych, które mają sprostać wyzwaniom związanym z przyszłą mocą obliczeniową komputerów kwantowych, mogących zagrozić obecnym standardom szyfrowania. Eksperci wskazują również na rosnącą potrzebę projektowania rozwiązań odpornych na ataki nowej generacji, zarówno na poziomie technologicznym, jak i instytucjonalnym. Równolegle trwa debata o transparentności i interoperacyjności systemów kryptograficznych, a także o potrzebie edukacji użytkowników oraz wdrażania standardów i regulacji – formalnych oraz wynikających z dobrych praktyk branżowych.

Równie ważne są mniej medialne, lecz kluczowe dla postępu technologicznego dziedziny, takie jak lasery, materiałoznawstwo czy neuronauki. Technologie laserowe, choć często pozostają w cieniu głośniejszych innowacji, są nieodzowne w wielu sektorach – od precyzyjnych procesów przemysłowych, przez zabiegi chirurgiczne i diagnostykę w medycynie, po ultraszybką transmisję danych w systemach fotonicznych. Ich rozwój napędza miniaturyzację, zwiększenie precyzji i efektywności energetycznej.

Materiałoznawstwo to podstawa współczesnej elektroniki – od projektowania coraz bardziej wydajnych i energooszczędnych półprzewodników, przez rozwój baterii nowej generacji, aż po konstrukcje lekkich i wytrzymałych materiałów dla przemysłu kosmicznego czy motoryzacji. To dziedzina, która w dużej mierze przesądza o granicach możliwości technologii przyszłości.

Z kolei neuronauki – łączące wiedzę z zakresu biologii, informatyki i inżynierii – torują drogę do przełomów w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych. Równocześnie rozwijają się interfejsy mózg–komputer, które mogą w przyszłości umożliwić komunikację osobom sparaliżowanym, a nawet otworzyć nowe formy interakcji człowieka z maszyną. Choć mniej widoczne w debacie publicznej, te dziedziny stanowią ciche, ale potężne filary innowacyjnej gospodarki i zaawansowanej medycyny.

Raport szeroko omawia także rozwój robotyki, która dzięki integracji ze sztuczną inteligencją zyskuje nowe możliwości adaptacji, percepcji i autonomicznego działania. Nowoczesne roboty coraz częściej współpracują z ludźmi – w przemyśle, logistyce, medycynie czy sektorze usług – wykonując zadania wymagające precyzji, wytrzymałości i uczenia się na bieżąco. Coraz bardziej zaawansowane systemy wizyjne, czujniki i algorytmy decyzyjne pozwalają robotom funkcjonować w dynamicznych, nieprzewidywalnych środowiskach, co otwiera drogę do ich szerszego zastosowania także w przestrzeni publicznej czy w obszarach krytycznych, takich jak ratownictwo czy obrona.