Skąd pozyskujemy krytyczne surowce?

W przypadku wyróżnionych surowców kluczowych do transformacji energetycznej, w ich wydobyciu lub przetworzeniu najczęściej dominują Chiny, niejednokrotnie stanowiąc krytyczny element łańcucha dostaw. Właśnie tak dzieje się w przypadku grafitu, używanego jako materiał w anodach baterii – Chiny odpowiadają za jego 74 proc. wydobycia i 100 proc. przetworzenia. Szczególnie problematyczna jest dominacja Chin w obszarze metali ziem rzadkich, które są istotne dla tworzenia magnesów stałych. W tym przypadku Chiny są głównym dostawcą w całym łańcuchu wartości od górnictwa do przetwarzania i produkcji. Wśród ważnych państw w łańcuchu dostaw surowców krytycznych jest także Chile, gdzie wydobywa się miedź, niezbędną dla przewodnictwa elektrycznego czy lit, używany do tworzenia baterii litowych. Duże znaczenie mają również takie kierunki, jak Australia, Indonezja i Demokratyczna Republika Konga. Wyzwaniem stają się jednak problemy z wodą i zmiany klimatyczne, szczególnie oddziałujące na kopalnie w Ameryce Południowej i Australii, co może powodować zakłócenia w dostawach z tych regionów. Aby uodpornić gospodarkę na takie wydarzenia, Europa już przygotowuje się na dywersyfikacji źródeł surowców. W europejskiej ustawie CRMA założono, że co najmniej 10 proc. rocznej konsumpcji UE powinna pochodzić z wydobycia w UE, co najmniej 40 proc. z przetwórstwa w UE, a co najmniej 25 proc. z recyklingu.

Krytyczne surowce grożą niestabilnością

Wzrost popytu na krytyczne surowce sprawia, że pojawia się potrzeba, aby podaż rozwijała się niezawodnie i równolegle. Jednak w rzeczywistości rosnąca wartość i wysoka koncentracja źródeł w konkretnych miejscach sprawia, że ceny większości krytycznych surowców są bardzo zmienne. Według ekspertów Arup zależą od takich czynników, jak: popyt na produkty, rezerwy i eksploracja, kwestie polityczne, polityki rządowe, presje środowiskowe i społeczne oraz ryzyko klimatyczne. Problemy nawet w jednym z tych obszarów, mogą skutkować przedłużeniem procesu wydobycia lub przetworzenia, zwiększonym ryzykiem dla inwestorów i zakłóceniami w łańcuchu dostaw. Arup bazując na obecnej sytuacji i prognozach, stworzył w raporcie przykładową analizę dostępności krytycznych surowców m.in. dla rynku baterii do samochodów elektrycznych i rynku elektrolizerów, używanych do produkcji wodoru niskoemisyjnego z energii odnawialnej lub jądrowej.